Bị táo bón lâu ngày có nguy hiểm không? Đặc biệt khi tình trạng kéo dài, tái diễn thường xuyên hoặc người bệnh phải rặn nhiều mỗi lần đi ngoài. Táo bón mạn tính có thể làm tăng nguy cơ trĩ, nứt hậu môn, ứ phân và ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hằng ngày. Trong một số trường hợp, táo bón kéo dài còn có thể liên quan đến bệnh lý đường tiêu hóa hoặc rối loạn chuyển hóa cần được thăm khám.
Vì vậy, nếu táo bón đã kéo dài nhiều tuần hoặc không cải thiện dù đã điều chỉnh chế độ ăn và sinh hoạt, không nên chỉ tiếp tục tự xử lý tại nhà.
Bị táo bón lâu ngày có nguy hiểm không?
Táo bón kéo dài không phải lúc nào cũng gây biến chứng nghiêm trọng ngay lập tức, nhưng nếu không được cải thiện, người bệnh có thể gặp một số vấn đề như:
- Trĩ.
- Nứt hậu môn.
- Ứ phân.
- Đau và khó chịu vùng hậu môn.
- Cảm giác đi ngoài không hết.
- Rò rỉ phân lỏng quanh khối phân cứng trong trường hợp ứ phân.
- Ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
Mayo Clinic cho biết táo bón kéo dài có thể dẫn đến các biến chứng như trĩ, nứt hậu môn và ứ phân.
Táo bón lâu ngày là bao lâu?
Không phải chỉ dựa vào số ngày chưa đi ngoài để xác định táo bón.
Táo bón thường được nhận biết qua các biểu hiện như:
- Đi ngoài ít hơn khoảng 3 lần mỗi tuần.
- Phân khô, cứng hoặc vón cục.
- Phải rặn nhiều.
- Cảm giác đi ngoài không hết.
- Cảm giác có vật cản ở hậu môn hoặc trực tràng.
- Phải dùng tay hỗ trợ để đi ngoài trong một số trường hợp.
Táo bón được xem là mạn tính khi các triệu chứng kéo dài trong thời gian dài hoặc thường xuyên tái diễn. Nếu thay đổi thói quen đại tiện kéo dài nhiều tuần, đặc biệt trên khoảng 3–4 tuần, nên được đánh giá nguyên nhân thay vì chỉ tiếp tục dùng các biện pháp tại nhà.
Những biến chứng có thể gặp khi bị táo bón lâu ngày
1. Bệnh trĩ
Khi phân cứng, người bệnh thường phải rặn mạnh và ngồi lâu trên bồn cầu. Tình trạng này có thể làm tăng áp lực lên các tĩnh mạch quanh hậu môn và góp phần làm xuất hiện hoặc nặng thêm bệnh trĩ.
NIDDK liệt kê táo bón và một số thói quen khi đi vệ sinh là những yếu tố có thể liên quan đến trĩ.
Người bị trĩ có thể gặp:
- Chảy máu đỏ tươi khi đi ngoài.
- Ngứa hậu môn.
- Đau hoặc khó chịu.
- Có khối lồi quanh hậu môn.
Nếu chảy máu tái diễn, không nên mặc định nguyên nhân chỉ là trĩ mà cần được thăm khám.
2. Nứt hậu môn
Phân quá cứng hoặc quá lớn có thể làm rách niêm mạc vùng hậu môn, gây nứt hậu môn.
Biểu hiện thường gặp gồm:
- Đau buốt khi đi ngoài.
- Đau có thể kéo dài sau khi đại tiện.
- Có một ít máu đỏ tươi trên giấy vệ sinh hoặc phân.
Táo bón là một trong những nguyên nhân thường gặp gây nứt hậu môn.
Điều đáng chú ý là đau do nứt hậu môn có thể khiến người bệnh sợ đi vệ sinh, từ đó tiếp tục nhịn đại tiện và khiến táo bón nặng hơn.
3. Ứ phân
Ứ phân là một trong những biến chứng cần lưu ý nhất của táo bón kéo dài.
Khi phân lưu lại quá lâu trong trực tràng, nước tiếp tục bị hấp thu khiến phân trở nên rất khô, cứng và khó tự đào thải. Khối phân có thể tích tụ và bị mắc lại trong ruột. NHS cho biết táo bón kéo dài có thể dẫn đến ứ phân ở trực tràng.
Người bị ứ phân có thể có:
- Nhiều ngày không đi ngoài.
- Đau hoặc chướng bụng.
- Cảm giác đầy tức trực tràng.
- Chỉ đi được lượng phân rất nhỏ.
- Rò rỉ phân lỏng quanh khối phân cứng.
Một số người thấy phân lỏng chảy ra và tưởng rằng mình bị tiêu chảy, trong khi thực tế có thể là phân lỏng đi vòng qua khối phân đang bị kẹt.
4. Ảnh hưởng khả năng kiểm soát đại tiện
Táo bón kéo dài có thể làm trực tràng thường xuyên bị căng bởi các khối phân lớn và cứng. Theo NIDDK, tình trạng này về lâu dài có thể làm suy yếu các cơ tại trực tràng và góp phần gây rò rỉ phân.
Biến chứng này thường cần được đánh giá và xử lý thay vì chỉ tiếp tục bổ sung chất xơ.
5. Đau bụng, đầy hơi và giảm chất lượng cuộc sống
Ngay cả khi chưa xuất hiện biến chứng rõ rệt, táo bón kéo dài vẫn có thể gây:
- Đầy bụng.
- Đau quặn nhẹ.
- Khó chịu.
- Cảm giác nặng bụng.
- Mệt mỏi.
- Ăn uống kém ngon.
- Lo lắng mỗi khi đi vệ sinh.
Những triệu chứng này có thể ảnh hưởng đến công việc, giấc ngủ và sinh hoạt hằng ngày.
Táo bón lâu ngày có phải dấu hiệu bệnh lý không?
Có thể.
Táo bón không phải là một bệnh duy nhất mà có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân.
Một số trường hợp liên quan đến:
- Chế độ ăn ít chất xơ.
- Uống ít nước.
- Ít vận động.
- Thường xuyên nhịn đi ngoài.
- Thay đổi sinh hoạt hoặc môi trường.
- Một số loại thuốc.
Trong khi đó, táo bón kéo dài cũng có thể liên quan đến những vấn đề khác như:
- Hội chứng ruột kích thích thể táo bón.
- Suy giáp.
- Đái tháo đường.
- Rối loạn hoạt động của cơ sàn chậu.
- Rối loạn nhu động đại tràng.
- Một số bệnh lý thần kinh hoặc đường tiêu hóa.
Vì vậy, nếu táo bón kéo dài hoặc bắt đầu xuất hiện bất thường ở người trước đây đại tiện bình thường, cần tìm nguyên nhân thay vì chỉ sử dụng thuốc nhuận tràng kéo dài.
Táo bón lâu ngày có gây ung thư đại tràng không?
Không nên hiểu rằng táo bón kéo dài sẽ trực tiếp gây ung thư đại tràng.
Tuy nhiên, thay đổi thói quen đại tiện kéo dài có thể là một triệu chứng cần được đánh giá, đặc biệt khi đi kèm:
- Máu trong phân.
- Sụt cân không rõ nguyên nhân.
- Đau bụng kéo dài.
- Mệt mỏi hoặc thiếu máu.
- Thay đổi khuôn phân rõ rệt.
- Táo bón mới xuất hiện và ngày càng nặng.
Do đó, điều quan trọng không phải là lo rằng táo bón chắc chắn gây ung thư, mà là không bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo.
Tại sao táo bón lâu ngày không hết?
Nếu táo bón liên tục tái phát, nguyên nhân có thể là sự kết hợp của nhiều yếu tố.
Ăn ít chất xơ
Chất xơ góp phần làm tăng khối lượng và hỗ trợ độ mềm của phân.
Nguồn chất xơ nên đa dạng từ:
- Rau.
- Trái cây.
- Ngũ cốc nguyên hạt.
- Các loại đậu.
- Hạt.
Không uống đủ nước
Chất xơ cần có đủ chất lỏng để hoạt động tốt. Nếu tăng rau nhưng uống ít nước, phân vẫn có thể khô và khó đi ngoài.
Ít vận động
Ngồi nhiều và ít hoạt động có thể làm giảm hoạt động đường ruột ở một số người.
Nhịn đại tiện
Thường xuyên trì hoãn đi vệ sinh khiến phân lưu lại trong đại tràng lâu hơn và tiếp tục mất nước.
Dùng thuốc gây táo bón
Một số thuốc có thể làm chậm nhu động ruột hoặc làm phân khó đào thải. Nếu táo bón bắt đầu sau khi sử dụng thuốc mới, nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ thay vì tự ý ngừng thuốc.
Bị táo bón lâu ngày phải làm sao?
Nếu chưa có dấu hiệu cảnh báo, có thể bắt đầu bằng việc điều chỉnh toàn diện chế độ ăn và sinh hoạt.
Uống đủ nước
Nên uống nước đều trong ngày thay vì đợi khát mới uống.
Nhu cầu nước khác nhau tùy thể trạng, thời tiết, chế độ ăn và mức độ vận động nên không cần ép bản thân theo một con số cố định nếu không có chỉ định chuyên môn.
Bổ sung chất xơ hợp lý
Không nên chỉ tập trung ăn thật nhiều rau.
Có thể đa dạng:
- Rau xanh.
- Trái cây nguyên quả.
- Yến mạch.
- Khoai.
- Ngũ cốc nguyên hạt.
- Các loại đậu.
Nếu trước đây ăn ít chất xơ, nên tăng dần để hạn chế đầy hơi.
Tăng vận động
Đi bộ hoặc vận động thường xuyên có thể hỗ trợ hoạt động đường ruột.
Người làm việc văn phòng nên hạn chế ngồi một chỗ quá lâu và chủ động đi lại trong ngày.
Tạo thói quen đi vệ sinh
Không nên nhịn khi có nhu cầu đại tiện.
Có thể tập thói quen đi vệ sinh vào một thời điểm tương đối cố định, chẳng hạn sau bữa sáng, khi phản xạ của đại tràng thường hoạt động rõ hơn.
Điều chỉnh tư thế khi đại tiện
Kê chân trên một ghế thấp để đầu gối cao hơn hông có thể giúp tư thế đại tiện thuận lợi hơn ở một số người.
Táo bón lâu ngày có nên dùng thuốc nhuận tràng?
Thuốc nhuận tràng có thể được sử dụng trong điều trị táo bón, nhưng loại thuốc và thời gian sử dụng cần phù hợp.
Các nhóm thường gặp gồm:
- Thuốc tăng khối phân.
- Thuốc nhuận tràng thẩm thấu.
- Thuốc làm mềm phân.
- Thuốc kích thích nhu động ruột.
Không nên tự dùng thuốc kích thích nhuận tràng trong thời gian dài mà không đánh giá nguyên nhân.
Mayo Clinic cho biết điều trị táo bón thường bắt đầu bằng điều chỉnh chế độ ăn, lối sống và xem xét những thuốc đang sử dụng; nếu không hiệu quả có thể cần các phương pháp điều trị khác.
Táo bón lâu ngày có nên dùng men tiêu hóa hoặc men vi sinh?
Táo bón không đồng nghĩa với thiếu enzyme tiêu hóa.
Men tiêu hóa bổ sung các enzyme tham gia phân giải thức ăn, còn men vi sinh cung cấp các vi sinh vật có lợi. Vì vậy, hai nhóm này không nên được xem là thuốc nhuận tràng hay giải pháp bắt buộc cho mọi trường hợp táo bón.
Nếu muốn tìm hiểu thêm về các sản phẩm dạng lỏng, bạn có thể tham khảo bài 8 loại men tiêu hóa, men vi sinh dạng ống nước tốt hiện nay để phân biệt thành phần và mục đích sử dụng của từng nhóm.
Ngoài ra, thông tin về các sản phẩm xuất xứ Hàn Quốc có thể xem thêm Tại đây.
Với táo bón lâu ngày, ưu tiên vẫn là xác định nguyên nhân và điều chỉnh các yếu tố như nước, chất xơ, vận động, thuốc đang dùng và thói quen đại tiện.
Những sai lầm khiến táo bón kéo dài hơn
Một số thói quen tưởng rằng có lợi nhưng có thể khiến việc xử lý táo bón không hiệu quả.
Chỉ ăn thật nhiều rau
Ăn nhiều rau nhưng uống quá ít nước vẫn có thể khiến phân khó đào thải.
Dùng thuốc xổ liên tục
Lạm dụng thuốc nhuận tràng mà không biết nguyên nhân có thể khiến người bệnh bỏ qua vấn đề thực sự cần điều trị.
Nhịn đại tiện vì sợ đau
Đây là vòng lặp dễ gặp ở người bị nứt hậu môn hoặc trĩ: càng nhịn, phân càng cứng và lần đi ngoài tiếp theo càng đau.
Tự dùng nhiều thực phẩm bổ sung cùng lúc
Không phải cứ kết hợp chất xơ, men tiêu hóa, men vi sinh và thuốc nhuận tràng cùng lúc là hiệu quả sẽ cao hơn.
Khi nào bị táo bón lâu ngày cần đi khám?
Nên chủ động thăm khám nếu:
- Táo bón kéo dài nhiều tuần.
- Các biện pháp tại nhà không cải thiện.
- Tình trạng táo bón ngày càng nặng.
- Thường xuyên phải dùng thuốc nhuận tràng mới đi ngoài được.
Cần đi khám sớm hơn nếu có:
- Máu trong phân hoặc chảy máu trực tràng.
- Đau bụng nhiều hoặc liên tục.
- Sụt cân không rõ nguyên nhân.
- Sốt.
- Nôn.
- Bụng chướng nhiều.
- Không thể đi ngoài hoặc không trung tiện.
- Thay đổi thói quen đại tiện kéo dài.
Mayo Clinic khuyến nghị trao đổi với nhân viên y tế khi táo bón kéo dài, đặc biệt nếu đi kèm đau nhiều hoặc máu trong phân.
Kết luận
Bị táo bón lâu ngày có nguy hiểm không? Táo bón kéo dài có thể làm tăng nguy cơ trĩ, nứt hậu môn, ứ phân và rối loạn kiểm soát đại tiện, đồng thời ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.
Nếu tình trạng mới xuất hiện và chưa có dấu hiệu cảnh báo, có thể bắt đầu bằng việc uống đủ nước, tăng chất xơ từ từ, vận động và không nhịn đại tiện. Tuy nhiên, nếu táo bón kéo dài nhiều tuần, thường xuyên tái phát hoặc kèm máu trong phân, đau bụng, sụt cân, nôn hay bụng chướng nhiều, nên thăm khám để xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.
